Sağlık Okuryazarlığı

Diplomadan Sonra: Eczacılığın Bana Öğrettikleri

Eczacılık fakültesinde yıllar boyunca ilaçları, etken maddeleri, dozları ve etkileşimleri öğrendim. Sınavlara hazırlandım, stajlar yaptım, mesleğe dair bilmem gereken her şeyi öğrendiğimi düşündüm.

Sonra diplomamı aldım ve tezgâhın arkasına geçtim.

İşte tam o anda, eczacılığın yalnızca öğrendiğim bilgilerden ibaret olmadığını fark ettim. Okul bize mesleğin bilimsel temelini çok güçlü bir şekilde öğretiyor. Fakat insanla, kaygıyla, sorumlulukla ve bazen de belirsizlikle nasıl başa çıkacağımızı asıl mesleğin içinde öğreniyoruz.

**Karşındaki kişi yalnızca ilaç almaya gelmiyor**

Eczaneye gelen biri bazen elinde bir reçete, bazen bir kutu ilaç, bazen de sadece bir soruyla geliyor. Fakat o sorunun arkasında çoğu zaman görünenden daha fazlası oluyor.

“Bu ilacı aç mı tok mu kullanmalıyım?” diye sorarken aslında ilacın kendisine iyi gelip gelmeyeceğini merak edebiliyor.

“Bu yan etki normal mi?” derken endişesinin ciddiye alınmasını bekliyor.

Bazen de yalnızca biri onu dikkatlice dinlesin istiyor.

Mesleğe başladıktan sonra anladım ki doğru bilgiyi bilmek kadar, o bilgiyi karşımdaki kişinin anlayabileceği bir dille aktarabilmek de önemli. Çünkü herkes aynı sağlık okuryazarlığına, aynı yaşam koşullarına veya aynı duygusal dayanıklılığa sahip değil.

Bazen birkaç saniyelik bir açıklama, bir insanın günlerdir taşıdığı endişeyi hafifletebiliyor.

**Her şeyi bilmek zorunda değilim ama doğruyu bulmak zorundayım**

Okul yıllarında çoğu sorunun belirli bir doğru cevabı vardı. Meslek hayatında ise her hasta, her ilaç öyküsü ve her durum birbirinden farklı.

Bu nedenle mesleğe başladığımda öğrendiğim en önemli şeylerden biri, emin olmadığım bir konuda hemen cevap vermek zorunda olmadığım oldu.

“Bunu doğrulayıp size net bilgi vereyim.” demek yetersizlik değil, mesleki sorumluluk.

Sağlık söz konusu olduğunda hızlı bir tahminde bulunmak yerine kaynaklara dönmek, araştırmak ve gerektiğinde başka bir sağlık profesyoneline yönlendirmek çok daha kıymetli.

Bilgiye ulaşmanın bu kadar kolay olduğu bir dönemde asıl mesele, her konuda konuşmak değil; hangi bilginin güvenilir olduğunu ayırt edebilmek.

Eczacılığın en zor tarafının ilaç isimlerini veya etkileşimlerini öğrenmek olduğunu düşünürdüm. Oysa zamanla gördüm ki mesleğin en hassas taraflarından biri iletişim.

Aynı bilgiyi bir çocuğun annesine, yaşlı bir hastaya, kronik hastalığı olan birine veya ilk kez ilaç kullanacak birine aynı şekilde anlatamazsınız.

Doğru bilgiyi doğru zamanda, doğru kişiye ve anlaşılır bir biçimde aktarabilmek gerekiyor.

Bazen net olmak, bazen sabırlı davranmak, bazen de sınır çizebilmek gerekiyor. Çünkü eczacılık yalnızca ilaç vermek değil; insanlarla güvene dayalı bir iletişim kurmak anlamına da geliyor.

**Sosyal medyada konuşmak da tezgâhın arkasında konuşmak kadar ciddi**

Sosyal medyada sağlık içerikleri üretmeye başladığımda bunun yalnızca kamera karşısında bilgi anlatmak olmadığını kısa sürede fark ettim.

Bir içerik binlerce kişiye ulaşabiliyor. Söylediğim tek bir cümle, birinin kullandığı ürünü bırakmasına, yeni bir takviyeye başlamasına veya sağlıkla ilgili bir karar vermesine neden olabiliyor.

Bu yüzden takipçi sayısını hiçbir zaman yalnızca bir rakam olarak göremiyorum. Bana güvenerek içeriklerimi izleyen her insan, aynı zamanda büyük bir sorumluluk demek.

Tezgâhın arkasında ne kadar dikkatliysem, burada da o kadar dikkatli olmaya çalışıyorum. Bilgiyi abartmadan aktarmak, kişiden kişiye değişebilecek noktaları belirtmek ve gerektiğinde “Bu durum bireysel olarak değerlendirilmeli.” diyebilmek benim için önemli.

Çünkü sağlık iletişiminde dikkat çekmek değerli olabilir; fakat güveni korumak her şeyden daha değerli.

**Diploma bir bitiş değilmiş**

Diplomamı aldığımda uzun ve yorucu bir dönemi tamamladığımı düşünmüştüm. Şimdi ise diplomanın aslında mesleğin başlangıç çizgisi olduğunu görüyorum.

Her gün karşıma daha önce hiç duymadığım bir soru çıkabiliyor. Yeni ürünler, yeni çalışmalar, değişen yaklaşımlar ve birbirinden farklı insanlar bana yeniden öğrenmem gerektiğini hatırlatıyor.

Belki de eczacılığın en sevdiğim tarafı bu: Bu meslekte hiçbir zaman “Artık her şeyi biliyorum.” noktasına gelmiyorsun.

Öğrenmeye, araştırmaya, sorgulamaya ve bazen bildiklerini yeniden gözden geçirmeye devam ediyorsun.

Meslekteki ilk yılım bana eczacılığın yalnızca bilimsel bilgiden oluşmadığını öğretti. Bu meslek aynı zamanda güven, iletişim, vicdan, dikkat ve sürekli gelişme sorumluluğu taşıyor.

Bu blogun da benim için tam olarak böyle bir yer olmasını istiyorum.

Öğrendiklerimi, araştırdıklarımı, mesleğin içinde karşılaştığım gerçekleri ve bazen de aklıma takılan soruları paylaşabileceğim açık bir öğrenme defteri…

Diplomadan sonra başlayan yolculuğun satırlara dökülmüş hâli.